̲ò ̲Ѳ
̳

20.10.2015

W dniu 19 października 2015 r. w Warszawie, w Pałacu Kultury i Nauki, odbyło się posiedzenie plenarne Komitetu Słowianoznawstwa PAN.Program posiedzenia przewidywał część naukową (referat)oraz część organizacyjną. W części naukowejprof. dr hab.Ewa Wolnicz-Pawłowska(Uniwersytet Warszawski) wygłosiła referat pt.Terminologia w pracach Międzynarodowego Komitetu Slawistów.Po referacie miała miejsce dyskusja.


Prof. dr hab.Ewa Wolnicz-Pawłowska

Terminologia w pracach Międzynarodowego Komitetu Slawistów

(Tezy referatu)

W ciągu dwóch ostatnich kadencji Komitetu Słowianoznawstwa PAN na posiedzeniach plenarnych przedstawiano referaty na temat działalności poszczególnych komisji, funkcjonujących przy Międzynarodowym Komitecie Slawistów. Temat „Terminologia w pracach Międzynarodowego Komitetu Slawistów” nie był w tym czasie podejmowany, zatem wystąpienie E. Wolnicz-Pawłowskiej uzupełniło lukę informacyjną.

Autorka referatu jest członkiem Komisji Terminologicznej MKS. W swoim wystąpieniu poruszyła następujące wątki:

1) bieżąca sytuacja w Komisji Terminologicznej, władze, członkowie z poszczególnych państw, plany i zamierzenia;

2) historia i dokonania Komisji Terminologicznej;

3) szersze tło dotyczące badań nad terminologią w Polsce, najważniejsze szkoły terminologiczne na świecie, organizacje i urzędy, które zajmują się problematyką terminologiczną.

Za ojca terminologii, rozumianej jako pewna dziedzina wiedzy, uchodzi Austriak Eugen Wüster (1898-1977). Stworzył on tzw. szkołę wiedeńską. Drugą znaną na świecie szkołą metodologiczną jest szkoła francuska, zorientowana językoznawczo, trzecią – szkoła kanadyjska z Québecu. W Polsce terminoznawstwo (naukę o terminach) uprawiają specjaliści dziedzinowi i językoznawcy (leksykolodzy i leksykografowie, teoretycy i dydaktycy przekładu, normatywiści, specjaliści od poprawności językowej i in.). Problematyka terminologiczna jest obecna w zespołach Rady Języka Polskiego, a mianowicie w Zespole Terminologii Informatycznej, Zespole Języka Medycznego, Zespole Języka Prawnego oraz Zespole Języka Religijnego.

Wśród krajowych i międzynarodowych organizacji, zajmujących się wymianą informacji oraz ujednolicaniem i standaryzacją terminów, najbardziej znaną i wpływową jest ISO, czyli Międzynarodowa Organizacja Normalizacyjna (Standaryzacyjna). Opracowuje ona i rozpropagowuje normy terminologiczne we wszystkich krajach członkowskich, praktycznie na całym świecie. Jej krajowym polskim odpowiednikiem jest Polski Komitet Normalizacyjny, działający od 1924 roku.

Od XV Międzynarodowego Kongresu Slawistycznego w Mińsku (2013) pracami Komisji Terminologicznej kieruje prof. Wiktoria Iwaszczenko z Instytutu Języka Ukraińskiego Ukraińskiej Akademii Nauk w Kijowie. Historia Komisji Terminologicznej przy Międzynarodowym Komitecie Slawistów jest jednak znacznie starsza i obejmuje 60 lat. Komisja Terminologiczna przy MKS została powołana w 1955 roku na Międzynarodowym Zjeździe Slawistów w Belgradzie; kierownictwo powierzono prof. O. W. Isaczence z ówczesnego ZSRR. Największym osiągnięciem Komisji jest słownik słowiańskiej terminologii lingwistycznej, opracowany przez międzynarodowy zespół slawistów ze wszystkich krajów słowiańskich: Slovník slovanské lingvistické terminologie pod naukową redakcją prof. A. Jedlički, Praha 1977-1979, t. I-II. W latach 2008-2013 Komisji przewodniczył prof. W. Tatarynow z Rosji; w tym okresie zaczęło się ukazywać pismo teoretyczne Slovjanskoje terminoznavstvo pod jego redakcją (pierwszy numer w 2009 r.).

Członkami Komisji Terminologicznej w obecnej kadencji są: z Białorusi 3 osoby, z Chorwacji 4, z Czech 3, z Macedonii 1, z Polski 5, z Rosji 5, z Serbii 1, ze Słowenii 3, z Ukrainy 2. Komisja ma swoją stronę internetową (http://term-in.net).

Zadania:

  • stworzenie elektronicznej bazy danych bibliograficznych z terminoznawstwa słowiańskiego końca XX i początku XXI wieku;
  • zamieszczanie bieżących informacji o ważnych terminologicznych wydarzeniach naukowych w krajach członkowskich MKS.

Do pierwszego zadania nawiązuje plan stworzenia elektronicznej wersji słownika terminologii językoznawczej z lat 1977-1979, jednak wyłącznie ograniczając się do haseł terminoznawczych. Na międzynarodowy zjazd slawistyczny w Belgradzie w 2018 r. członkowie Komisji opracowują monografię zbiorową Słowiańska terminologia w końcu XX na początku XXI wieku. Redakcją i wydaniem tomu zajmuje się prof. W. Iwaszczenko (Instytut Języka Ukraińskiego Ukraińskiej Akademii Nauk w Kijowie).

Ważną inicjatywą, podjętą na wiosennym posiedzeniu Komisji Terminologicznej w Kijowie w 2015 r., było nawiązanie ścisłej współpracy z Komisją Bibliografii Slawistycznej, kierowanej przez dr Ewę Rudnik-Karwatową z Instytutu Slawistyki Polskiej Akademii Nauk.

W trakcie referatu zaprezentowano obecnym Protokół nr 2 z posiedzenia Komisji Terminologicznej przy Międzynarodowym Komitecie Slawistów (21 IV 2015).

W trakcie ożywionej dyskusji głos zabrali m. in. prof. Janusz Siatkowski, prof. Zbigniew Greń, prof. Małgorzata Korytkowska i in. Podkreślali oni, że praski słownik terminologiczny stanowi jedno z największych osiągnięć slawistyki w XX wieku: udało się zebrać wysokiej klasy specjalistów z wszystkich języków słowiańskich (nawet tych niewielkich, jak łużyckie). W pewnych subdyscyplinach (np. dialektologia) zamieszczona tam terminologia nadal jest aktualna, chociaż oczywiście brakuje terminów powstałych od lat osiemdziesiątych XX w. do dziś. Z tego względu postulowano, aby Komisja Terminologiczna przy MKS rozważyła digitalizację całego słownika, o ile prawo autorskie na to zezwala. Apelowano również o podjęcie starań, aby wypracować założenia dla przyszłej aktualizacji słownika słowiańskiej terminologii językoznawczej. Nawet, jeśli ograniczone siły obecnej Komisji Terminologicznej nie pozwalają na prace aktualizacyjne, to można podjąć dyskusję, jakie założenia przyjąć dla przyszłego słownika (lub serii słowników), jakie języki uwzględnić i kogo zaprosić do współpracy. Głos zabrali także literaturoznawcy, wskazując na słowniki teoretycznoliterackie, które warto wykorzystać w przyszłym dziele.

W odpowiedzi dyskutantom referentka zobowiązała się przekazać ich stanowisko obecnemu kierownictwu Komisji Terminologicznej przy MKS.